.TH "LD-LINUX.SO" "8" "مه ۲۰۲۵" "man-pages" "دستورهای مدیریتی و نگهداری"
.SH "نام (NAME)"
ld-linux.so \- کتابخانه بارگذار و پیونددهنده پویای اشتراکی در لینوکس
.SH "خلاصه دستور (SYNOPSIS)"
پیونددهنده پویا می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم با اجرای یک برنامه یا شیء اشتراکی پیوند خورده به روش پویا اجرا شود
(که در این حالت هیچ گزینه خط فرمانی را نمی‌توان به پیونددهنده پویا ارسال کرد و در مورد ELF، پیونددهنده پویایی که در بخش
.B .interp
برنامه ذخیره شده است اجرا می‌شود)، یا می‌تواند به‌طور مستقیم با اجرای دستور زیر فراخوانی شود:
.P
\fB/lib/ld-linux.so.2\fP [\fIگزینه‌ها\fR] \fIبرنامه\fR [\fIآرگومان‌ها\fR...]
.SH "توضیحات (DESCRIPTION)"
کتابخانه مشترک \fBld-linux.so\fR مسئولیت آماده‌سازی، تفکیک وابستگی‌ها و بارگذاری کتابخانه‌های پویای مورد نیاز فایل‌های باینری ELF را بر عهده دارد.
.P
برنامه‌های
.B ld.so
و
.B ld\-linux.so*
اشیاء اشتراکی (کتابخانه‌های مشترک) مورد نیاز یک برنامه را یافته و بارگذاری می‌کنند، برنامه را برای اجرا آماده ساخته و سپس آن را اجرا می‌نمایند.
.P
باینری‌های لینوکس نیازمند پیوند پویا (پیوند در زمان اجرا) هستند مگر آنکه گزینه
.B \-static
در هنگام کامپایل به
.BR ld (1)
داده شده باشد.
.P
برنامه
.B ld.so
باینری‌های با قالب a.out را مدیریت می‌کند که قالبی قدیمی است.
برنامه
.B ld\-linux.so*
(\fI/lib/ld\-linux.so.1\fP برای libc5 و \fI/lib/ld\-linux.so.2\fP برای glibc2)
باینری‌های دارای قالب مدرن‌تر ELF را مدیریت می‌کند.
هر دو برنامه رفتار یکسانی دارند و از فایل‌ها و برنامه‌های پشتیبان یکسانی
.RB ( ldd (1)،
.BR ldconfig (8)
و
.IR /etc/ld.so.conf )
استفاده می‌کنند.
.P
هنگام تفکیک وابستگی‌های یک شیء اشتراکی، پیونددهنده پویا ابتدا رشته نام هر وابستگی را بررسی می‌کند تا ببیند آیا حاوی اسلش است یا خیر (این حالت ممکن است زمانی رخ دهد که در زمان پیوند، مسیر شیء اشتراکی شامل اسلش مشخص شده باشد). اگر اسلش یافت شود، رشته وابستگی به‌عنوان یک مسیر (نسبی یا مطلق) تفسیر شده و شیء اشتراکی با استفاده از آن مسیر بارگذاری می‌شود.
.P
اگر وابستگی شیء اشتراکی حاوی اسلش نباشد، جستجو برای آن به ترتیب زیر انجام می‌گیرد:
.IP (1) 5
با استفاده از دایرکتوری‌های مشخص‌شده در مشخصه بخش پویای DT_RPATH باینری (در صورت وجود، و در صورتی که مشخصه DT_RUNPATH وجود نداشته باشد).
.IP (2)
با استفاده از متغیر محیطی
.BR LD_LIBRARY_PATH ،
مگر آنکه برنامه اجرایی در حالت اجرای امن (secure-execution mode) اجرا شود (پایین را ببینید) که در این صورت این متغیر نادیده گرفته می‌شود.
.IP (3)
با استفاده از دایرکتوری‌های مشخص‌شده در مشخصه بخش پویای DT_RUNPATH باینری در صورت وجود. این دایرکتوری‌ها فقط برای یافتن اشیایی جستجو می‌شوند که توسط مدخل‌های DT_NEEDED (وابستگی‌های مستقیم) مورد نیاز هستند و برای فرزندان آن اشیاء اعمال نمی‌شوند؛ فرزندان باید خود مدخل‌های DT_RUNPATH اختصاصی خود را داشته باشند. این برخلاف DT_RPATH است که برای جستجوی تمامی فرزندان در درخت وابستگی اعمال می‌گردد.
.IP (4)
از فایل حافظه موقت (کش)
.IR /etc/ld.so.cache ،
که شامل فهرستی کامپایل‌شده از اشیاء اشتراکی کاندید است که پیش‌تر در مسیرهای کتابخانه افزوده یافت شده‌اند. اما اگر باینری با گزینه پیونددهنده
.B \-z nodefaultlib
پیوند خورده باشد، از اشیاء اشتراکی موجود در مسیرهای پیش‌فرض صرف‌نظر می‌شود. اشیاء اشتراکی نصب‌شده در دایرکتوری‌های قابلیت‌های سخت‌افزاری (hardware capabilities، زیر را ببینید) بر سایر اشیاء ترجیح داده می‌شوند.
.IP (5)
در مسیر پیش‌فرض
.IR /lib ،
و سپس
.IR /usr/lib .
(در برخی معماری‌های ۶۴ بیتی، مسیرهای پیش‌فرض برای اشیاء اشتراکی ۶۴ بیتی
.IR /lib64
و سپس
.IR /usr/lib64
است.)
اگر باینری با گزینه پیونددهنده
.B \-z nodefaultlib
پیوند خورده باشد، از این مرحله صرف‌نظر می‌شود.
.SS "نشانه‌های متنی پویا (Dynamic string tokens)"
پیونددهنده پویا در چندین محل نشانه‌های متنی پویا را بسط می‌دهد:
.IP \[bu] 3
در متغیرهای محیطی
.BR LD_LIBRARY_PATH ،
.BR LD_PRELOAD
و
.BR LD_AUDIT ،
.IP \[bu]
درون مقادیر تگ‌های بخش پویای
.BR DT_NEEDED ،
.BR DT_RPATH ،
.BR DT_RUNPATH ،
.BR DT_AUDIT
و
.B DT_DEPAUDIT
فایل‌های باینری ELF،
.IP \[bu]
در آرگومان‌های گزینه‌های خط فرمان
.B ld.so
شامل
.BR \-\-audit ،
.BR \-\-library\-path
و
.B \-\-preload
(پایین را ببینید)، و
.IP \[bu]
در آرگومان‌های نام فایل توابع
.BR dlopen (3)
و
.BR dlmopen (3).
.P
نشانه‌های جایگزین‌شده به شرح زیر هستند:
.TP
.IR $ORIGIN " (یا معادل آن " ${ORIGIN} )
این نشانه به دایرکتوری حاوی برنامه یا شیء اشتراکی بسط می‌یابد. بنابراین، برنامه‌ای واقع در
.I somedir/app
می‌تواند با دستور زیر کامپایل شود:
.IP
.in +4n
.EX
gcc \-Wl,\-rpath,\[aq]$ORIGIN/../lib\[aq]
.EE
.in
.IP
به‌طوری که شیء اشتراکی وابسته به خود را در
.I somedir/lib
بیابد، صرف‌نظر از اینکه
.I somedir
در کجای سلسله‌مراتب دایرکتوری‌ها قرار گرفته باشد. این قابلیت ایجاد برنامه‌های مستقل و آماده اجرا را آسان می‌کند که نیازی به نصب در دایرکتوری‌های خاص ندارند و می‌توان آن‌ها را در هر دایرکتوری دلخواهی باز کرد و همچنان اشیاء اشتراکی خود را پیدا کنند.
.TP
.IR $LIB " (یا معادل آن " ${LIB} )
این نشانه بسته به معماری به
.I lib
یا
.I lib64
بسط می‌یابد (مثلاً در x86-64 به
.I lib64
و در x86-32 به
.IR lib
بسط می‌یابد).
.TP
.IR $PLATFORM " (یا معادل آن " ${PLATFORM} )
این نشانه به رشته‌ای متناظر با نوع پردازنده سیستم میزبان (مانند "x86_64") بسط می‌یابد. در برخی معماری‌ها، هسته لینوکس رشته پلتفرم را به پیونددهنده پویا ارائه نمی‌دهد. مقدار این رشته از مقدار
.B AT_PLATFORM
در بردار کمکی (auxiliary vector) گرفته می‌شود (ببینید
.BR getauxval (3)).
.P
توجه داشته باشید که هنگام مقداردهی نشانه‌های متنی پویا از درون پوسته (شل)، باید نقل‌قول‌ها (کوتیشن) را به‌درستی به کار ببرید تا از بسط زودهنگام آن‌ها به‌عنوان متغیرهای پوسته یا متغیرهای محیطی جلوگیری شود.
.SH "گزینه‌ها (OPTIONS)"
.TP
.BR \-\-argv0 " \fIرشته\fP (از glibc 2.33)"
مقدار
.I argv[0]
را پیش از اجرای برنامه به مقدار
.I رشته
تنظیم می‌کند.
.TP
.BI \-\-audit " فهرست"
از اشیاء نام‌برده‌شده در
.I فهرست
به‌عنوان حسابرس (auditor) استفاده می‌کند. اشیاء در
.I فهرست
با علامت دونقطه (:) از هم جدا می‌شوند.
.TP
.BI \-\-glibc-hwcaps-mask " فهرست"
تنها در صورتی زیردایرکتوری‌های درونی را جستجو می‌کند که در
.I فهرست
آمده باشند.
.TP
.BI \-\-glibc-hwcaps-prepend " فهرست"
زیردایرکتوری‌های glibc-hwcaps موجود در
.I فهرست
را جستجو می‌کند.
.TP
.B \-\-inhibit\-cache
از فایل کش
.I /etc/ld.so.cache
استفاده نمی‌کند.
.TP
.BI \-\-library\-path " مسیر"
به جای تنظیمات متغیر محیطی
.B LD_LIBRARY_PATH
(پایین را ببینید) از
.I مسیر
استفاده می‌کند. نام‌های
.IR ORIGIN ،
.IR LIB
و
.I PLATFORM
همانند متغیر محیطی
.B LD_LIBRARY_PATH
تفسیر می‌شوند.
.TP
.BI \-\-inhibit\-rpath " فهرست"
اطلاعات RPATH و RUNPATH را در نام‌های اشیاء موجود در
.I فهرست
نادیده می‌گیرد. این گزینه هنگام اجرا در حالت اجرای امن (پایین را ببینید) نادیده گرفته می‌شود. اشیاء موجود در
.I فهرست
با دونقطه یا فاصله جدا می‌شوند.
.TP
.B \-\-list
فهرست تمامی وابستگی‌ها و نحوه تفکیک آن‌ها را نمایش می‌دهد.
.TP
.BR \-\-list\-diagnostics " (از glibc 2.33)"
اطلاعات عیب‌یابی سیستم را در قالبی ماشین‌خوان چاپ می‌کند، نظیر برخی متغیرهای داخلی بارگذار، بردار کمکی (ببینید
.BR getauxval (3))
و متغیرهای محیطی. در برخی معماری‌ها، این دستور ممکن است اطلاعات اضافی چاپ کند (مانند قابلیت‌های پردازنده که در انتخاب تابع غیرمستقیم گنو در x86 استفاده می‌شوند).
.TP
.BR \-\-list\-tunables " (از glibc 2.33)"
نام‌ها و مقادیر تمامی متغیرهای تنظیم‌پذیر (tunables) را همراه با حداقل و حداکثر مقادیر مجاز چاپ می‌کند.
.TP
.BR \-\-preload " \fIفهرست\fP (از glibc 2.30)"
اشیاء مشخص‌شده در
.I فهرست
را پیش‌بارگذاری (preload) می‌کند. اشیاء در
.I فهرست
با دونقطه یا فاصله از هم جدا می‌شوند. اشیاء همان‌گونه که در توضیحات متغیر محیطی
.B LD_PRELOAD
در ادامه تشریح شده است پیش‌بارگذاری می‌شوند.
.IP
برخلاف
.BR LD_PRELOAD ،
گزینه
.B \-\-preload
راهکاری را برای انجام پیش‌بارگذاری برای تنها یک فایل اجرایی فراهم می‌کند بدون اینکه بر پیش‌بارگذاری انجام‌شده در هر فرآیند فرزندی که برنامه جدیدی را اجرا می‌کند تأثیر بگذارد.
.TP
.B \-\-verify
بررسی می‌کند که برنامه به‌صورت پویا پیوند خورده باشد و این پیونددهنده پویا قادر به مدیریت آن باشد.
.SH "محیط (ENVIRONMENT)"
متغیرهای محیطی متعددی بر عملکرد پیونددهنده پویا تأثیر می‌گذارند.
.SS "حالت اجرای امن (Secure-execution mode)"
به دلایل امنیتی، اگر پیونددهنده پویا تشخیص دهد که یک باینری باید در حالت اجرای امن اجرا شود، اثرات برخی متغیرهای محیطی باطل یا تعدیل شده و علاوه بر این، آن متغیرهای محیطی از محیط برنامه حذف می‌شوند تا برنامه حتی تعاریف آن‌ها را نیز نبیند. برخی از این متغیرهای محیطی بر عملکرد خود پیونددهنده پویا تأثیر می‌گذارند و در زیر شرح داده شده‌اند. سایر متغیرهای محیطی که با آن‌ها به این شیوه رفتار می‌شود عبارتند از:
.BR GCONV_PATH ،
.BR GETCONF_DIR ،
.BR HOSTALIASES ،
.BR LOCALDOMAIN ،
.BR LD_AUDIT ،
.BR LD_DEBUG ،
.BR LD_DEBUG_OUTPUT ،
.BR LD_DYNAMIC_WEAK ،
.BR LD_HWCAP_MASK ،
.BR LD_LIBRARY_PATH ،
.BR LD_ORIGIN_PATH ،
.BR LD_PRELOAD ،
.BR LD_PROFILE ،
.BR LD_SHOW_AUXV ،
.BR LOCALDOMAIN ،
.BR LOCPATH ،
.BR MALLOC_TRACE ،
.BR NIS_PATH ،
.BR NLSPATH ،
.BR RESOLV_HOST_CONF ،
.BR RES_OPTIONS ،
.BR TMPDIR
و
.BR TZDIR .
.P
یک باینری در حالت اجرای امن اجرا می‌شود اگر مدخل
.B AT_SECURE
در بردار کمکی (ببینید
.BR getauxval (3))
مقداری غیرصفر داشته باشد. این مدخل ممکن است به دلایل گوناگونی مقدار غیرصفر داشته باشد، از جمله:
.IP \[bu] 3
شناسه‌های کاربری واقعی و مؤثر (real and effective UID) فرآیند تفاوت داشته باشند، یا شناسه‌های گروهی واقعی و مؤثر (real and effective GID) متفاوت باشند. این وضعیت معمولاً در نتیجه اجرای برنامه‌های دارای بیت set-user-ID یا set-group-ID رخ می‌دهد.
.IP \[bu]
فرآیندی با شناسه کاربری غیرریشه، باینری‌ای را اجرا کند که قابلیت‌هایی (capabilities) به فرآیند اعطا می‌نماید.
.IP \[bu]
مقداری غیرصفر ممکن است توسط یک ماژول امنیتی لینوکس (LSM) تنظیم شده باشد.
.SS "متغیرهای محیطی (Environment variables)"
از جمله متغیرهای محیطی مهم‌تر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
.TP
.BR LD_ASSUME_KERNEL " (از glibc 2.2.3 تا glibc 2.36)"
هر شیء اشتراکی می‌تواند حداقل نسخه ABI هسته مورد نیاز خود را به پیونددهنده پویا اطلاع دهد.
(این نیازمندی در یک بخش یادداشت ELF کدگذاری شده که با دستور
.I readelf\~\-n
به‌صورت بخشی با برچسب
.B NT_GNU_ABI_TAG
قابل مشاهده است).
در زمان اجرا، پیونددهنده پویا نسخه ABI هسته در حال اجرا را تعیین کرده و از بارگذاری اشیاء اشتراکی که حداقل نسخه ABI مشخص‌شده آن‌ها فراتر از نسخه هسته جاری باشد خودداری می‌کند.
.IP
متغیر
.B LD_ASSUME_KERNEL
می‌تواند به کار رود تا پیونددهنده پویا فرض کند روی سیستمی با نسخه ABI متفاوتی از هسته در حال اجراست. برای مثال، خط فرمان زیر باعث می‌شود پیونددهنده پویا هنگام بارگذاری اشیاء اشتراکی مورد نیاز
.I myprog
فرض کند روی لینوکس 2.2.5 اجرا می‌شود:
.IP
.in +4n
.EX
$ \fBLD_ASSUME_KERNEL=2.2.5 ./myprog\fP
.EE
.in
.IP
در سیستم‌هایی که چندین نسخه از یک شیء اشتراکی را (در دایرکتوری‌های متفاوتی از مسیر جستجو) با حداقل نسخه‌های ABI متفاوت هسته ارائه می‌دهند، می‌توان از
.B LD_ASSUME_KERNEL
برای انتخاب نسخه شیء مورد استفاده استفاده کرد (وابسته به ترتیب جستجوی دایرکتوری‌ها).
.IP
از نظر تاریخی، رایج‌ترین کاربرد قابلیت
.B LD_ASSUME_KERNEL
انتخاب دستی پیاده‌سازی قدیمی‌تر نخ‌های پازیکس LinuxThreads در سیستم‌هایی بود که هر دو پیاده‌سازی LinuxThreads و NPTL را ارائه می‌دادند (که در این سیستم‌ها NPTL معمولاً پیش‌فرض بود)؛ رجوع کنید به
.BR pthreads (7).
.TP
.BR LD_BIND_NOW " (از glibc 2.1.1)"
اگر روی یک رشته غیرخالی تنظیم شود، باعث می‌شود پیونددهنده پویا تمامی نمادها را در زمان شروع برنامه تفکیک کند، به جای اینکه تفکیک فراخوانی توابع را به زمان نخستین ارجاع به آن‌ها به تعویق بیندازد. این ویژگی هنگام استفاده از اشکال‌زدا (debugger) مفید است.
.TP
.B LD_LIBRARY_PATH
فهرستی از دایرکتوری‌ها که در زمان اجرا برای جستجوی کتابخانه‌های ELF به کار می‌رود. موارد موجود در فهرست با دونقطه (:) یا نقطه‌ویرگول (;) از هم جدا می‌شوند و هیچ راهکاری برای اسکیپ کردن جداکننده‌ها وجود ندارد. یک نام دایرکتوری با طول صفر نشان‌دهنده دایرکتوری کاری جاری است.
.IP
این متغیر در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.IP
درون مسیرهای مشخص‌شده در
.BR LD_LIBRARY_PATH ،
پیونددهنده پویا نشانه‌های
.IR $ORIGIN ،
.IR $LIB
و
.I $PLATFORM
(یا نسخه‌های با استفاده از علامت براکت در اطراف نام‌ها) را همان‌طور که در بخش
.I "نشانه‌های متنی پویا"
شرح داده شد بسط می‌دهد. بدین ترتیب برای مثال، دستور زیر باعث می‌شود کتابخانه در یکی از زیردایرکتوری‌های
.I lib
یا
.I lib64
زیر دایرکتوری حاوی برنامه اجرایی جستجو شود:
.IP
.in +4n
.EX
$ \fBLD_LIBRARY_PATH=\[aq]$ORIGIN/$LIB\[aq] prog\fP
.EE
.in
.IP
(به استفاده از نقل‌قول تکی توجه کنید که مانع بسط
.I $ORIGIN
و
.I $LIB
به‌عنوان متغیرهای شل می‌شود!)
.TP
.B LD_PRELOAD
فهرستی از اشیاء اشتراکی ELF اضافی و سفارشی کاربر که باید پیش از بقیه بارگذاری شوند. این قابلیت می‌تواند برای بازنویسی انتخابی توابع در سایر اشیاء اشتراکی به کار رود.
.IP
موارد فهرست می‌توانند با فاصله یا دونقطه از هم جدا شوند و هیچ راهکاری برای اسکیپ کردن جداکننده‌ها وجود ندارد. اشیاء با استفاده از قوانین ارائه‌شده در بخش توضیحات جستجو می‌شوند. اشیاء جستجو شده و به ترتیبی که از چپ به راست در فهرست مشخص شده است به نقشه پیوند افزوده می‌شوند.
.IP
در حالت اجرای امن، نام مسیرهای پیش‌بارگذاری حاوی اسلش نادیده گرفته می‌شوند. علاوه بر این، اشیاء اشتراکی تنها از دایرکتوری‌های جستجوی استاندارد و فقط در صورتی پیش‌بارگذاری می‌شوند که بیت حالت set-user-ID آن‌ها فعال باشد (که حالتی معمول نیست).
.IP
درون نام‌های مشخص‌شده در فهرست
.BR LD_PRELOAD ،
پیونددهنده پویا نشانه‌های
.IR $ORIGIN ،
.IR $LIB
و
.I $PLATFORM
(یا نسخه‌های با استفاده از علامت براکت در اطراف نام‌ها) را طبق توضیحات بخش
.I "نشانه‌های متنی پویا"
درک می‌کند. (همچنین بحث پیرامون نقل‌قول‌ها در بخش توضیحات
.BR LD_LIBRARY_PATH
را ببینید).
.IP
روش‌های گوناگونی برای تعیین کتابخانه‌ها جهت پیش‌بارگذاری وجود دارد که به ترتیب زیر بررسی می‌شوند:
.RS
.IP (1) 5
متغیر محیطی
.BR LD_PRELOAD .
.IP (2)
گزینه خط فرمان
.B \-\-preload
هنگام فراخوانی مستقیم پیونددهنده پویا.
.IP (3)
فایل
.I /etc/ld.so.preload
(در ادامه شرح داده شده است).
.RE
.TP
.B LD_TRACE_LOADED_OBJECTS
اگر تنظیم شود (به هر مقداری)، باعث می‌شود برنامه به جای اجرای عادی، وابستگی‌های پویای خود را فهرست کند، درست مانند زمانی که توسط
.BR ldd (1)
اجرا می‌شود.
.P
علاوه بر این، متغیرهای متعددی با کاربرد کمابیش مبهم وجود دارند که بسیاری از آن‌ها منسوخ شده یا فقط برای مصارف داخلی هستند:
.TP
.BR LD_AUDIT " (از glibc 2.4)"
فهرستی از اشیاء اشتراکی ELF مشخص‌شده توسط کاربر که باید پیش از بقیه در یک فضای نام پیونددهنده جداگانه بارگذاری شوند (یعنی فضایی که در پیوندهای معمولی نمادها در فرآیند تداخل ایجاد نکند). این اشیاء می‌توانند برای حسابرسی عملکرد پیونددهنده پویا به کار روند. آیتم‌های فهرست با دونقطه جدا می‌شوند و هیچ راهکاری برای اسکیپ کردن جداکننده وجود ندارد.
.IP
متغیر
.B LD_AUDIT
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.IP
پیونددهنده پویا اشیاء اشتراکی حسابرسی را در نقاط بازرسی موسوم به نقاط حسابرسی (مثلاً بارگذاری یک شیء اشتراکی جدید، تفکیک یک نماد، یا فراخوانی نمادی از یک شیء اشتراکی دیگر) با فراخوانی تابع مناسب درون شیء اشتراکی حسابرسی مطلع می‌سازد. برای جزئیات، رجوع کنید به
.BR rtld\-audit (7).
رابط حسابرسی تا حد زیادی با رابط ارائه‌شده در Solaris سازگار است، آن‌چنان که در کتابچه راهنمای پیونددهنده و کتابخانه‌ها در فصل «رابط حسابرسی پیونددهنده زمان اجرا» توصیف شده است.
.IP
درون نام‌های مشخص‌شده در فهرست
.BR LD_AUDIT ،
پیونددهنده پویا نشانه‌های
.IR $ORIGIN ،
.IR $LIB
و
.I $PLATFORM
را درک می‌کند.
.IP
از glibc 2.13، در حالت اجرای امن، نام‌های دارای اسلش در فهرست حسابرسی نادیده گرفته می‌شوند و فقط اشیاء اشتراکی موجود در دایرکتوری‌های استاندارد جستجو که بیت حالت set-user-ID آن‌ها فعال باشد بارگذاری می‌گردند.
.TP
.BR LD_BIND_NOT " (از glibc 2.1.95)"
اگر این متغیر محیطی روی یک رشته غیرخالی تنظیم شود، پس از تفکیک نماد یک تابع، جدول آفست سراسری (GOT) و جدول پیوند رویه (PLT) را به‌روزرسانی نمی‌کند. با ترکیب استفاده از این متغیر با
.B LD_DEBUG
(با دسته‌های
.I bindings
و
.IR symbols )،
می‌توان تمامی پیوندهای توابع را در زمان اجرا مشاهده کرد.
.TP
.BR LD_DEBUG " (از glibc 2.1)"
خروجی حاوی اطلاعات اشکال‌زدایی پرحجم درباره عملکرد پیونددهنده پویا ارائه می‌دهد. محتوای این متغیر شامل یک یا چند دسته از موارد زیر است که با دونقطه، کاما یا (در صورت قرار گرفتن مقدار درون نقل‌قول) فاصله از هم جدا می‌شوند:
.RS
.TP 12
.I help
مشخص کردن
.I help
در مقدار این متغیر برنامه را اجرا نمی‌کند و پیامی راهنما درباره دسته‌های قابل تعیین در این متغیر محیطی نمایش می‌دهد.
.TP
.I all
چاپ تمام اطلاعات اشکال‌زدایی (به جز
.I statistics
و
.IR unused ؛
پایین را ببینید).
.TP
.I bindings
نمایش اطلاعات درباره اینکه هر نماد به کدام تعریف مقید شده است.
.TP
.I files
نمایش پیشرفت برای فایل ورودی.
.TP
.I libs
نمایش مسیرهای جستجوی کتابخانه.
.TP
.I reloc
نمایش پردازش بازنشانی (relocation).
.TP
.I scopes
نمایش اطلاعات حوزه (scope).
.TP
.I statistics
نمایش آمار بازنشانی.
.TP
.I symbols
نمایش مسیرهای جستجو برای جستجوی هر نماد.
.TP
.I unused
تعیین DSOهای استفاده‌نشده.
.TP
.I versions
نمایش وابستگی‌های نسخه.
.RE
.IP
از glibc 2.3.4، متغیر
.B LD_DEBUG
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود، مگر اینکه فایل
.I /etc/suid\-debug
وجود داشته باشد (محتوای فایل اهمیتی ندارد).
.TP
.BR LD_DEBUG_OUTPUT " (از glibc 2.1)"
به‌طور پیش‌فرض، خروجی
.B LD_DEBUG
در خروجی خطای استاندارد نوشته می‌شود. اگر
.B LD_DEBUG_OUTPUT
تعریف شود، خروجی در نام مسیر مشخص‌شده توسط مقدار آن نوشته می‌شود و پسوند «.» (نقطه) به همراه شناسه فرآیند (PID) به انتهای مسیر اضافه می‌گردد.
.IP
متغیر
.B LD_DEBUG_OUTPUT
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.TP
.BR LD_DYNAMIC_WEAK " (از glibc 2.1.91)"
به‌طور پیش‌فرض، هنگام جستجوی کتابخانه‌های اشتراکی برای تفکیک یک ارجاع نماد، پیونددهنده پویا به نخستین تعریفی که پیدا کند مقید می‌شود.
.IP
نسخه‌های قدیمی glibc (پیش از glibc 2.2) رفتار متفاوتی داشتند: اگر پیونددهنده نمادی را پیدا می‌کرد که ضعیف (weak) بود، آن نماد را به خاطر می‌سپرد و به جستجو در سایر کتابخانه‌های اشتراکی ادامه می‌داد. اگر متعاقباً تعریف قوی (strong) از همان نماد پیدا می‌کرد، به جای آن از آن تعریف استفاده می‌نمود. (اگر نماد دیگری پیدا نمی‌شد، پیونددهنده پویا از نماد ضعیفی که در ابتدا یافته بود استفاده می‌کرد).
.IP
رفتار قدیمی glibc غیراستاندارد بود (رویه استاندارد این است که تمایز بین نمادهای ضعیف و قوی فقط در زمان پیوند ایستا اثر داشته باشد). در glibc 2.2 پیونددهنده پویا تغییر یافت تا رفتار فعلی را ارائه دهد (که در آن زمان رفتاری بود که توسط بیشتر پیاده‌سازی‌های دیگر ارائه می‌شد).
.IP
تعریف متغیر محیطی
.B LD_DYNAMIC_WEAK
(با هر مقداری) رفتار قدیمی (غیراستاندارد) glibc را فعال می‌کند که به موجب آن ممکن است یک نماد ضعیف در یک کتابخانه اشتراکی با یک نماد قوی که پس از آن در یک کتابخانه اشتراکی دیگر کشف می‌شود بازنویسی گردد. (توجه داشته باشید که حتی با تنظیم این متغیر، یک نماد قوی در یک کتابخانه اشتراکی، تعریف ضعیف همان نماد را در برنامه اصلی بازنویسی نخواهد کرد).
.IP
از glibc 2.3.4، متغیر
.B LD_DYNAMIC_WEAK
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.TP
.BR LD_HWCAP_MASK " (از glibc 2.1 تا glibc 2.38)"
ماسک برای قابلیت‌های سخت‌افزاری. از glibc 2.26 در صورتی که glibc از تنظیم‌پذیرها (tunables) پشتیبانی نکند ممکن است این گزینه نادیده گرفته شود.
.TP
.BR LD_ORIGIN_PATH " (از glibc 2.1)"
مسیری که باینری در آن قرار دارد.
.IP
از glibc 2.4، متغیر
.B LD_ORIGIN_PATH
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.TP
.BR LD_POINTER_GUARD " (از glibc 2.4 تا glibc 2.22)"
تنظیم روی 0 برای غیرفعال کردن محافظت از اشاره‌گر (pointer guarding). هر مقدار دیگری محافظت از اشاره‌گر را فعال می‌کند که حالت پیش‌فرض نیز هست. محافظت از اشاره‌گر یک سازوکار امنیتی است که به موجب آن برخی اشاره‌گرها به کد ذخیره‌شده در حافظه قابل نوشتن برنامه (آدرس‌های بازگشت ذخیره‌شده توسط
.BR setjmp (3)
یا اشاره‌گرهای توابع مورداستفاده در بخش‌های داخلی glibc) به‌صورت نیمه‌تصادفی درهم‌آمیخته (mangle) می‌شوند تا ربودن اشاره‌گرها توسط مهاجم در صورت سرریز بافر یا حمله دستکاری پشته دشوارتر شود. از glibc 2.23 دیگر نمی‌توان از
.B LD_POINTER_GUARD
برای غیرفعال کردن محافظت از اشاره‌گر استفاده کرد و این قابلیت اکنون همیشه فعال است.
.TP
.BR LD_PROFILE " (از glibc 2.1)"
نام یک شیء اشتراکی (تکی) که باید پروفایل شود، به صورت یک مسیر یا soname مشخص می‌شود. خروجی پروفایل‌سازی به فایلی پیوست می‌شود که نام آن عبارت است از:
.RI \%$LD_PROFILE_OUTPUT /\: $LD_PROFILE .profile .
.IP
از glibc 2.2.5، متغیر
.B LD_PROFILE
در حالت اجرای امن از یک مسیر پیش‌فرض متفاوت استفاده می‌کند.
.TP
.BR LD_PROFILE_OUTPUT " (از glibc 2.1)"
دایرکتوری که خروجی
.B LD_PROFILE
باید در آن نوشته شود. اگر این متغیر تعریف نشده باشد، یا به‌عنوان یک رشته خالی تعریف شده باشد، مقدار پیش‌فرض
.IR /var/tmp
خواهد بود.
.IP
متغیر
.B LD_PROFILE_OUTPUT
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود و به جای آن همیشه از
.I /var/profile
استفاده می‌گردد.
.TP
.BR LD_SHOW_AUXV " (از glibc 2.1)"
اگر این متغیر محیطی تعریف شده باشد (با هر مقداری)، آرایه کمکی ارسال‌شده از سوی هسته را نمایش می‌دهد (همچنین ببینید
.BR getauxval (3)).
.IP
از glibc 2.3.4، متغیر
.B LD_SHOW_AUXV
در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.TP
.BR LD_TRACE_PRELINKING " (از glibc 2.4 تا glibc 2.35)"
اگر این متغیر محیطی تعریف شده باشد، پیش‌پیکربندی پیوند (prelinking) شیئی که نامش به این متغیر اختصاص یافته است را ردگیری می‌کند. (برای دریافت فهرستی از اشیایی که ممکن است ردگیری شوند از
.BR ldd (1)
استفاده کنید). اگر نام شیء شناخته نشود، تمامی فعالیت‌های پیش‌پیوندسازی ردگیری می‌شوند.
.TP
.BR LD_USE_LOAD_BIAS " (از glibc 2.3.3 تا glibc 2.35)"
به‌طور پیش‌فرض (یعنی اگر این متغیر تعریف نشده باشد)، برنامه‌های اجرایی و اشیاء اشتراکی پیش‌پیوندشده آدرس‌های پایه اشیاء اشتراکی وابسته به خود را رعایت می‌کنند و فایل‌های اجرایی مستقل از موقعیت (PIE) غیر پیش‌پیوندشده و سایر اشیاء اشتراکی آن‌ها را رعایت نمی‌کنند. اگر
.B LD_USE_LOAD_BIAS
با مقدار 1 تعریف شود، هم برنامه‌های اجرایی و هم PIEها آدرس‌های پایه را رعایت خواهند کرد. اگر
.B LD_USE_LOAD_BIAS
با مقدار 0 تعریف شود، نه برنامه‌های اجرایی و نه PIEها آدرس‌های پایه را رعایت نخواهند کرد.
.IP
از glibc 2.3.3، این متغیر در حالت اجرای امن نادیده گرفته می‌شود.
.TP
.BR LD_VERBOSE " (از glibc 2.1)"
اگر روی یک رشته غیرخالی تنظیم شود، در صورتی که متغیر محیطی
.B LD_TRACE_LOADED_OBJECTS
تنظیم شده باشد، اطلاعات نسخه‌بندی نمادهای برنامه را چاپ می‌کند.
.TP
.BR LD_WARN " (از glibc 2.1.3)"
اگر روی یک رشته غیرخالی تنظیم شود، در مورد نمادهای حل‌نشده هشدار می‌دهد.
.TP
.BR LD_PREFER_MAP_32BIT_EXEC " (فقط در x86-64؛ از glibc 2.23)"
بر اساس راهنمای بهینه‌سازی نرم‌افزار Intel Silvermont، برای برنامه‌های ۶۴ بیتی، عملکرد پیش‌بینی انشعاب (branch prediction) زمانی که مقصد انشعاب بیش از ۴ گیگابایت از انشعاب فاصله داشته باشد ممکن است تحت تأثیر منفی قرار گیرد. اگر این متغیر محیطی (به هر مقداری) تنظیم شود، پیونددهنده پویا ابتدا تلاش می‌کند تا صفحات اجرایی را با پرچم
.B MAP_32BIT
در
.BR mmap (2)
نگاشت کند و در صورت شکست، بدون این پرچم اقدام به نگاشت خواهد کرد. توجه: MAP_32BIT به ۲ گیگابایت پایین (نه ۴ گیگابایت) فضای آدرس نگاشت می‌کند.
.IP
از آنجا که
.B MAP_32BIT
محدوده آدرس در دسترس برای تصادفی‌سازی چیدمان فضای آدرس (ASLR) را کاهش می‌دهد،
.B LD_PREFER_MAP_32BIT_EXEC
همیشه در حالت اجرای امن غیرفعال است.
.SH "فایل‌ها (FILES)"
.TP
.I /lib/ld.so
پیونددهنده و بارگذار پویای باینری‌های a.out
.TP
.IR /lib/ld\-linux.so. { 1 , 2 }
پیونددهنده و بارگذار پویای باینری‌های ELF
.TP
.I /etc/ld.so.cache
فایلی شامل فهرستی کامپایل‌شده از دایرکتوری‌های مورد جستجو برای اشیاء اشتراکی و فهرستی مرتب از اشیاء اشتراکی کاندید. ببینید
.BR ldconfig (8).
.TP
.I /etc/ld.so.preload
فایلی شامل فهرستی جداشده با فاصله از اشیاء اشتراکی ELF که باید پیش از برنامه بارگذاری شوند. به توضیحات
.B LD_PRELOAD
در بالا مراجعه کنید. اگر هم از
.B LD_PRELOAD
و هم از
.I /etc/ld.so.preload
استفاده شود، کتابخانه‌های مشخص‌شده توسط
.B LD_PRELOAD
ابتدا پیش‌بارگذاری می‌شوند. فایل
.I /etc/ld.so.preload
اثری در سطح سراسر سیستم دارد و باعث می‌شود کتابخانه‌های مشخص‌شده برای تمامی برنامه‌هایی که در سیستم اجرا می‌شوند پیش‌بارگذاری گردند. (این وضعیت معمولاً نامطلوب است و عموماً تنها به‌عنوان یک راهکار اضطراری، مثلاً رفع موقت مشکل پیکربندی نادرست کتابخانه‌ها به کار می‌رود).
.TP
.I lib*.so*
اشیاء اشتراکی
.SH "نکات (NOTES)"
.SS "قابلیت‌های سخت‌افزاری قدیمی (از glibc 2.5 تا glibc 2.37)"
برخی از اشیاء اشتراکی با استفاده از دستورالعمل‌های سخت‌افزاری خاصی کامپایل می‌شوند که در هر پردازنده‌ای وجود ندارند. چنین اشیایی باید در دایرکتوری‌هایی نصب شوند که نام آن‌ها قابلیت‌های سخت‌افزاری مورد نیاز را تعریف می‌کند، مانند
.IR /usr/lib/sse2/ .
پیونددهنده پویا این دایرکتوری‌ها را بر اساس سخت‌افزار دستگاه بررسی می‌کند و مناسب‌ترین نسخه یک شیء اشتراکی مشخص را انتخاب می‌نماید. دایرکتوری‌های قابلیت‌های سخت‌افزاری را می‌توان برای ترکیب ویژگی‌های پردازنده به صورت آبشاری در نظر گرفت. فهرست نام‌های پشتیبانی‌شده قابلیت‌های سخت‌افزاری بستگی به پردازنده دارد. نام‌های زیر در حال حاضر شناخته شده‌اند:
.TP
.B Alpha
ev4, ev5, ev56, ev6, ev67
.TP
.B MIPS
loongson2e, loongson2f, octeon, octeon2
.TP
.B PowerPC
4xxmac, altivec, arch_2_05, arch_2_06, booke, cellbe, dfp, efpdouble, efpsingle,
fpu, ic_snoop, mmu, notb, pa6t, power4, power5, power5+, power6x, ppc32, ppc601,
ppc64, smt, spe, ucache, vsx
.TP
.B SPARC
flush, muldiv, stbar, swap, ultra3, v9, v9v, v9v2
.TP
.B s390
dfp, eimm, esan3, etf3enh, g5, highgprs, hpage, ldisp, msa, stfle,
z900, z990, z9-109, z10, zarch
.TP
.B x86 (فقط ۳۲ بیتی)
acpi, apic, clflush, cmov, cx8, dts, fxsr, ht, i386, i486, i586, i686, mca, mmx,
mtrr, pat, pbe, pge, pn, pse36, sep, ss, sse, sse2, tm
.P
پشتیبانی از قابلیت‌های سخت‌افزاری قدیمی این عیب را دارد که هر ویژگی جدید اضافه‌شده مسیر جستجو را به صورت تصاعدی افزایش می‌دهد، زیرا باید به هر ترکیبی از ویژگی‌های موجود دیگر اضافه شود.
.P
برای مثال در معماری x86 ۳۲ بیتی، اگر سخت‌افزار از
.B i686
و
.B sse2
پشتیبانی کند، مسیر جستجوی حاصل
.B i686/sse2:i686:sse2:.
خواهد بود. یک قابلیت جدید
.B newcap
مسیر جستجو را به
.B newcap/i686/sse2:newcap/i686:newcap/sse2:newcap:i686/sse2:i686:sse2:
تبدیل خواهد کرد.
.SS "قابلیت‌های سخت‌افزاری glibc (از glibc 2.33)"
نسخه glibc 2.33 یک طرح جدید قابلیت‌های سخت‌افزاری اضافه کرد که بر اساس آن ذیل هر معماری پردازنده، سطوح خاصی تعریف می‌شوند که پشتیبانی از برخی ویژگی‌ها یا دستورالعمل‌های خاص را گروه‌بندی می‌کنند. هر سطح معماری مجموعه ثابتی از مسیرها دارد که بسته به سخت‌افزار دستگاه، آن‌ها را به فهرست جستجوی پیونددهنده پویا اضافه می‌کند. از آنجا که هر سطح معماری جدید با سطوح قبلی ترکیب نمی‌شود، طرح جدید عیب رشد کنترل‌نشده فهرست جستجوی پیونددهنده پویا را ندارد.
.P
برای نمونه در x86 ۶۴ بیتی، اگر سخت‌افزار از
.B x86_64-v3
پشتیبانی کند (مثلاً پردازنده‌های Intel Haswell یا AMD Excavator)، مسیر جستجوی حاصل
.B glibc-hwcaps/x86-64-v3:glibc-hwcaps/x86-64-v2:.
خواهد بود. مسیرهای زیر در حال حاضر به ترتیب اولویت پشتیبانی می‌شوند:
.TP
.B PowerPC (فقط ۶۴ بیتی little-endian)
power10, power9
.TP
.B s390 (فقط ۶۴ بیتی)
z16, z15, z14, z13
.TP
.B x86 (فقط ۶۴ بیتی)
x86-64-v4, x86-64-v3, x86-64-v2
.P
نسخه glibc 2.37 پشتیبانی از قابلیت‌های سخت‌افزاری قدیمی را حذف کرد.
.SH "همچنین ببینید (SEE ALSO)"
.BR ld (1)،
.BR ldd (1)،
.BR pldd (1)،
.BR sprof (1)،
.BR dlopen (3)،
.BR getauxval (3)،
.BR elf (5)،
.BR capabilities (7)،
.BR rtld\-audit (7)،
.BR ldconfig (8)،
.BR sln (8)