LUIT(1)                     General Commands Manual                    LUIT(1)

نام (NAME)
       luit - فیلتر تبدیل کدگذاری کاراکترها بین برنامه‌ها و شبیه‌سازهای ترمینال
       UTF-8

خلاصه دستور (SYNOPSIS)
       luit [ گزینه‌ها ] [ -- ] [ برنامه [ آرگومان‌ها ] ]

توضیحات (DESCRIPTION)
       Luit یک فیلتر است که می‌تواند میان یک برنامه دلخواه و یک شبیه‌ساز ترمینال
       UTF-8 اجرا شود. این ابزار خروجی برنامه را از کدگذاری محلی (locale) به
       UTF-8 تبدیل می‌کند و ورودی ترمینال را از UTF-8 به کدگذاری محلی تغییر
       می‌دهد.

       Luit ورودی خود را از فرآیند فرزند (یعنی برنامه‌ای که در ترمینال در حال
       اجراست) می‌خواند.  Luit خروجی خود را در ترمینال می‌نویسد.  این دو (ورودی
       و خروجی) می‌توانند کدگذاری‌های متفاوتی داشته باشند.

       یک برنامه همچنین می‌تواند با استفاده از توالی‌های گریز استاندارد ISO 2022
       و ISO 6429، تغییر به یک کدگذاری خروجی دیگر را درخواست کند.  استفاده از
       این ویژگی توصیه نمی‌شود: برنامه‌های چندزبانه باید اصلاح شوند تا مستقیماً
       خروجی UTF-8 تولید کنند.

       Luit معمولاً به‌صورت خودکار و شفاف توسط شبیه‌ساز ترمینال فراخوانی می‌شود.
       برای اطلاعات درباره اجرای luit از خط فرمان، بخش «مثال‌ها» را در ادامه
       ببینید.

گزینه‌ها (OPTIONS)
       -V     چاپ نسخه luit و خروج.

       -alias filename
              فایل نام‌های مستعار لوکال
              (پیش‌فرض: /usr/share/X11/locale/locale.alias).

       -argv0 name
              تنظیم نام فرزند (همان‌طور که در argv[0] ارسال می‌شود).

       -c     عمل کردن به‌عنوان یک مبدل ساده از ورودی استاندارد به خروجی
              استاندارد.

       -encoding encoding
              تنظیم luit برای استفاده از encoding به‌جای کدگذاری لوکال جاری.

       -g0 charset
              تنظیم مجموعه نویسه خروجی انتخاب‌شده اولیه در G0.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد، اما معمولاً ASCII است.

       -g1 charset
              تنظیم مجموعه نویسه خروجی انتخاب‌شده اولیه در G1.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد.

       -g2 charset
              تنظیم مجموعه نویسه خروجی انتخاب‌شده اولیه در G2.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد.

       -g3 charset
              تنظیم مجموعه نویسه خروجی انتخاب‌شده اولیه در G3.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد.

       -gl gn تنظیم انتساب اولیه GL در خروجی.  آرگومان باید یکی از g0، g1، g2
              یا g3 باشد.  مقدار پیش‌فرض به لوکال بستگی دارد، اما معمولاً g0
              است.

       -gr gk تنظیم انتساب اولیه GR در خروجی.  مقدار پیش‌فرض به لوکال بستگی
              دارد و معمولاً g2 است به‌جز برای لوکال‌های EUC که در آن‌ها g1 است.

       -h     نمایش پیام نحوه استفاده و گزینه‌ها در خروجی استاندارد و خروج.

       -ilog filename
              ثبت تمام بایت‌های دریافت شده از فرزند در filename.

       -k7    تولید نویسه‌های ۷-بیتی برای ورودی صفحه‌کلید.

       -kg0 charset
              تنظیم مجموعه نویسه ورودی انتخاب‌شده اولیه در G0.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد، اما معمولاً ASCII است.

       -kg1 charset
              تنظیم مجموعه نویسه ورودی انتخاب‌شده اولیه در G1.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد.

       -kg2 charset
              تنظیم مجموعه نویسه ورودی انتخاب‌شده اولیه در G2.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد.

       -kg3 charset
              تنظیم مجموعه نویسه ورودی انتخاب‌شده اولیه در G3.  مقدار پیش‌فرض به
              لوکال بستگی دارد.

       -kgl gn
              تنظیم انتساب اولیه GL در ورودی.  آرگومان باید یکی از g0، g1، g2
              یا g3 باشد.  مقدار پیش‌فرض به لوکال بستگی دارد، اما معمولاً g0
              است.

       -kgr gk
              تنظیم انتساب اولیه GR در ورودی.  مقدار پیش‌فرض به لوکال بستگی
              دارد و معمولاً g2 است به‌جز برای لوکال‌های EUC که در آن‌ها g1 است.

       -kls   تولید شیفت‌های قفل‌کننده (SO/SI) برای ورودی صفحه‌کلید.

       +kss   غیرفعال کردن تولید شیفت‌های تکی برای ورودی صفحه‌کلید.

       +kssgr استفاده از کدهای GL پس از یک شیفت تکی برای ورودی صفحه‌کلید.
              به‌طور پیش‌فرض، هنگام تولید ورودی صفحه‌کلید هشت‌بیتی، کدهای GR پس از
              یک شیفت تکی تولید می‌شوند.

       -list  فهرست کردن مجموعه نویسه‌ها و کدگذاری‌های پشتیبانی‌شده و سپس خروج.
              Luit برای این کار از جدول‌های داخلی خود استفاده می‌کند که بر پایه
              کتابخانه fontenc هستند.

       -list-builtin
              فهرست کردن کدگذاری‌های توکار (built-in) که به‌عنوان جایگزین
              پشتیبان در صورت نبود داده‌ها از iconv یا fontenc استفاده می‌شوند.

              این گزینه وابسته به پیکربندی luit برای استفاده از iconv است،
              زیرا کتابخانه fontenc فهرستی از کدگذاری‌های توکار ارائه نمی‌دهد.

       -list-fontenc
              فهرست کردن کدگذاری‌های ارائه‌شده توسط فایل‌های “.enc” که در اصل
              همراه با کتابخانه fontenc توزیع شده‌اند.

       -list-iconv
              فهرست کردن کدگذاری‌ها و لوکال‌های پشتیبانی‌شده توسط کتابخانه iconv.
              Luit جدول‌های داخلی نام‌های fontenc خود را با کدگذاری‌های iconv
              تطبیق می‌دهد.

              برای ساده‌تر شدن اسکریپت‌نویسی، luit فاصله‌ها، خط‌های زیرین
              (underscore) و خط‌های تیره اسکی (dash) گنجانده‌شده در نام‌ها را
              نادیده می‌گیرد.  Luit همچنین بزرگی و کوچکی حروف را هنگام تطبیق
              نام‌های مجموعه نویسه و کدگذاری نادیده می‌گیرد.

              این گزینه فقط کدگذاری‌هایی را فهرست می‌کند که با لوکال‌های
              پشتیبانی‌شده در سیستم‌عامل فعلی مرتبط هستند.  برنامه پرتابل iconv
              فهرستی از کدگذاری‌های پشتیبانی‌شده خود را با گزینه -l ارائه می‌دهد.
              سایر پیاده‌سازی‌ها ممکن است قابلیت‌های مشابهی داشته باشند.  هیچ
              فراخوانی کتابخانه‌ای پرتابلی وجود ندارد که یک برنامه بتواند از
              طریق آن به همین اطلاعات دست یابد.

       -olog filename
              ثبت تمام بایت‌های ارسال‌شده به شبیه‌ساز ترمینال در filename.

       +ols   غیرفعال کردن تفسیر شیفت‌های قفل‌کننده در خروجی برنامه.

       +osl   غیرفعال کردن تفسیر توالی‌های انتخاب مجموعه نویسه در خروجی برنامه.

       +oss   غیرفعال کردن تفسیر شیفت‌های تکی در خروجی برنامه.

       +ot    غیرفعال کردن تفسیر تمام توالی‌ها و ارسال دست‌نخورده تمام توالی‌های
              خروجی برنامه به ترمینال.  این ممکن است به نتایج جالبی منجر شود.

       -p     هنگام راه‌اندازی، ایجاد یک دست‌تکانی (handshake) میان فرآیندهای
              والد و فرزند.  این گزینه برای برخی سیستم‌های قدیمی‌تر، برای مثال
              جهت کپی موفقیت‌آمیز تنظیمات ترمینال به شبه‌ترمینال (pty) مورد نیاز
              است.

       -prefer list
              تنظیم اولویت ترتیب جستجو برای اطلاعات مجموعه نویسه.  پارامتر یک
              فهرست از کلمات کلیدی است که با کاما از هم جدا شده‌اند.  ترتیب
              پیش‌فرض (شامل تمام کلمات کلیدی) عبارت است از:

                     fontenc,builtin,iconv,posix

              ترتیب پیش‌فرض ابتدا از fontenc استفاده می‌کند زیرا به luit اجازه
              می‌دهد بسیار سریع‌تر (حدود ۰٫۱ ثانیه) نسبت به استفاده از iconv
              برای کدگذاری‌های پیچیده مانند eucJP راه‌اندازی شود.  با این حال،
              ممکن است متوجه شوید که پیاده‌سازی iconv دقیق‌تر یا کامل‌تر است.  در
              این حالت، می‌توانید از گزینه -show-iconv برای دریافت یک فایل متنی
              استفاده کنید که بتوان از آن به‌عنوان یک کدگذاری با پیکربندی
              fontenc بهره برد.

              این گزینه وابسته به پیکربندی luit برای استفاده از iconv است،
              زیرا کتابخانه fontenc این انتخاب را ارائه نمی‌دهد.

       -show-builtin encoding
              نمایش یک کدگذاری توکار، برای مثال از یک فایل “.enc” با استفاده
              از قالب “.enc”.

              این گزینه وابسته به پیکربندی luit برای استفاده از iconv است،
              زیرا کتابخانه fontenc فهرستی از کدگذاری‌های توکار ارائه نمی‌دهد.

       -show-fontenc encoding
              نمایش یک کدگذاری مشخص، برای مثال از یک فایل “.enc” با استفاده از
              قالب “.enc”.  اگر luit برای استفاده از کتابخانه fontenc پیکربندی
              شده باشد، اطلاعات را با استفاده از آن کتابخانه به دست می‌آورد.
              در غیر این صورت luit فایل را مستقیماً می‌خواند.

              برخی از کدگذاری‌های fontenc در داخل کتابخانه ساخته شده‌اند.
              کتابخانه fontenc از آن‌ها با اولویت نسبت به یک فایل خارجی استفاده
              می‌کند.  از گزینه -show-builtin برای ارائه اطلاعات مشابه در زمانی
              که luit برای استفاده از iconv پیکربندی شده است، استفاده کنید.

       -show-iconv encoding
              نمایش یک کدگذاری مشخص با استفاده از قالب “.enc”.  اگر luit برای
              استفاده از iconv پیکربندی شده باشد، اطلاعات را با استفاده از آن
              رابط به دست می‌آورد.  اگر iconv نتواند اطلاعات را فراهم کند، luit
              ممکن است از یک جدول توکار استفاده کند.

       -t     مقداردهی اولیه luit با استفاده از لوکال و گزینه‌های خط فرمان، اما
              بدون باز کردن اتصال pty.  این گزینه برای آزمایش پیکربندی luit
              استفاده می‌شود.  در صورتی که هیچ خطایی شناسایی نشود، با موفقیت
              خارج می‌شود.  تکرار گزینه -t باعث می‌شود پیام‌های هشدار به‌عنوان خطا
              در نظر گرفته شوند.

       -v     حالت پرگو (verbose).  تکرار گزینه، مانند “-v -v”، آن را پرگوتر
              می‌کند.  Luit از getopt استفاده نمی‌کند، بنابراین “-vv” کار
              نمی‌کند.

       -x     خروج به محض پایان فرآیند فرزند.  این ممکن است باعث شود luit
              داده‌ها را در انتهای خروجی فرزند از دست بدهد.

       --     پایان گزینه‌ها.

محیط (ENVIRONMENT)
       Luit از این متغیرهای محیطی استفاده می‌کند:

       FONT_ENCODINGS_DIRECTORY
              محل فایل “encodings.dir” را که کدگذاری‌های موجود در فایل‌های خارجی
              “.enc” را فهرست می‌کند، بازنویسی می‌کند.

       LC_ALL

       LC_CTYPE

       LANG   در طول مقداردهی اولیه، luit تابع setlocale را فراخوانی می‌کند تا
              بررسی کند آیا لوکال کاربر توسط سیستم‌عامل پشتیبانی می‌شود یا خیر.
              اگر setlocale با شکست مواجه شود، luit به ترتیب این متغیرها را
              بررسی می‌کند تا از محیط کاربر سرنخ‌هایی درباره ترجیح لوکال به دست
              آورد.

       NCURSES_NO_UTF8_ACS
              Luit این متغیر را تنظیم می‌کند تا به ncurses بگوید برای رسم خطوط
              به کنترل‌های VT100 SI/SO اتکا نکند.

       SHELL  این متغیر معمولاً طبق یک قرارداد توسط پوسته‌هایی غیر از پوسته
              Bourne تنظیم می‌شود.  Luit از این مقدار (به‌جای مدخل کاربر در
              /etc/passwd) برای تصمیم‌گیری درباره اجرای کدام پوسته استفاده
              می‌کند.  اگر SHELL تنظیم نشده باشد، luit پوسته /bin/sh را اجرا
              می‌کند.

فایل‌ها (FILES)
       /usr/share/X11/locale/locale.alias
              فایلی که لوکال‌ها را به کدگذاری‌های لوکال نگاشت می‌کند.

اشکالات (BUGS)
   محدودیت‌ها (Limitations)
       هیچ‌کدام از این پیچیدگی‌ها نباید ضروری می‌بود.  استفاده از UTF-8 بدون حالت
       (Stateless UTF-8) در سراسر سیستم، راهکار مناسب است.

       مجموعه نویسه‌های دارای بایت میانی غیرساده هنوز پشتیبانی نمی‌شوند.

       انتخاب مجموعه‌های جایگزین نویسه‌های کنترلی پشتیبانی نمی‌شود و هرگز نخواهد
       شد.

   امنیت (Security)
       در سیستم‌های دارای ptyهای SVR4 (“Unix-98”) (لینوکس نسخه ۲٫۲ و بالاتر،
       SVR4)، luit باید توسط کاربر فراخوان اجرا شود.

       در سیستم‌های فاقد ptyهای SVR4 (“Unix-98”) (به‌ویژه مشتقات BSD)، اجرای
       luit توسط یک کاربر عادی باعث می‌شود tty برای همه قابل‌نوشتن (world-
       writable) باقی بماند؛ این یک رخنه امنیتی است و luit یک هشدار تولید
       خواهد کرد (اما همچنان اجرا را می‌پذیرد).  یک راهکار احتمالی این است که
       luit به‌صورت suid root تنظیم شود؛ luit باید امتیازات را به اندازه کافی
       زود رها کند تا این کار امن باشد.  با این حال، کد راه‌اندازی به‌طور کامل
       بررسی و بازرسی نشده است و نویسنده هیچ مسئولیتی در قبال مشکلات امنیتی
       ناشی از آن نمی‌پذیرد.

       Luit اگر به‌صورت setuid نصب شده باشد و نتواند با اطمینان امتیازات را رها
       کند، از اجرا خودداری خواهد کرد.

مثال‌ها (EXAMPLES)
       معمول‌ترین کاربرد luit تطبیق یک نمونه از XTerm با کدگذاری لوکال است.
       نسخه‌های فعلی XTerm در صورت نیاز، luit را به‌طور خودکار فراخوانی می‌کنند.
       اگر از نسخه قدیمی‌تری از XTerm یا یک شبیه‌ساز ترمینال دیگر استفاده
       می‌کنید، می‌توانید luit را به‌صورت دستی فراخوانی کنید:

              $ xterm -u8 -e luit

       اگر در یک لوکال UTF-8 کار می‌کنید اما نیاز به دسترسی به یک ماشین راه دور
       دارید که از UTF-8 پشتیبانی نمی‌کند، luit می‌تواند خروجی راه دور را با
       ترمینال شما تطبیق دهد:

              $ LC_ALL=fr_FR luit ssh legacy-machine

       Luit همچنین برای برنامه‌هایی مفید است که کدگذاری خاصی متفاوت از کدگذاری
       معمول سیستم را در خود تعبیه کرده‌اند یا می‌خواهند از توالی‌های گریز قدیمی
       برای خروجی چندزبانه استفاده کنند.  به‌ویژه، نسخه‌هایی از Emacs که به خوبی
       با UTF-8 کار نمی‌کنند می‌توانند از luit برای خروجی چندزبانه استفاده کنند:

              $ luit -encoding 'ISO 8859-1' emacs -nw

       و سپس در Emacs،

              M-x set-terminal-coding-system RET iso-2022-8bit-ss2 RET

نویسندگان (AUTHORS)
       برنامه Luit توسط Juliusz Chroboczek <jch@pps.jussieu.fr> برای پروژه
       XFree86 نوشته شده است.

       نگهداری luit برای استفاده توسط xterm از سال ۲۰۰۶ بر عهده Thomas E.
       Dickey بوده است.

همچنین ببینید (SEE ALSO)
       موارد پرتابل:

       •   xterm(1),

       •   ncurses(3X).

       موارد مخصوص لینوکس:

       •   unicode(1),

       •   utf-8(1),

       •   charsets(1).

       موارد زیر به‌ویژه مفید هستند:

       •   Character Code Structure and Extension Techniques (ISO 2022, ECMA-35)

       •   Control Functions for Coded Character Sets (ISO 6429, ECMA-48)

       •   http://czyborra.com/charsets

                                X Window System                        LUIT(1)